Nowe technolegie w okablowaniu strukturalnym

Utworzono: środa, 9 listopad 2011, 20:09

       Terminologia i standardy okablowania strukturalnego ulegają bez przerwy dynamicznym zmianom. I chociaż pierwsze sieci komputerowe o szybkości 1 Gb/s są już instalowane, to nadal brak uzgodnionych standardów dla takich szybkości transmisji przez okablowanie miedziane.

        Chociaż funkcje okablowania strukturalnego zdefiniowano już w połowie lat osiemdziesiątych (1984 r.), właściwą karierę to pojęcie zaczęło robić dopiero na początku obecnej dekady, gdy okazało się, że szybki rozwój technologii i standardów dotyczących okablowania zaczął umożliwiać stopniowe podwyższanie wymagań stawianych miedzianym torom kablowym i światłowodowym. Coraz częściej realizowana w praktyce wizja inteligentnego budynku wymusiła powstanie nowej infrastruktury kablowej, zapewniającej "raz na zawsze" dostęp do sieci szerokopasmowej. Producenci i zwykli użytkownicy strukturalnego okablowania nowoczesnych pomieszczeń nadal jednak stoją przed wyborem odpowiedniego medium transmisyjnego: nieekranowane kable miedziane, kable miedziane ekranowane czy kable światłowodowe.

Ewolucja standardów okablowania:

          Pierwsze amerykańskie standardy okablowania, znane jako kategorie (EIA/TIA 568, 1991 r.), szybko ustąpiły miejsca kolejnym udoskonalonym wersjom, obejmującym kable skręcane parami, kable ekranowane oraz modernizację złączy (głównie RJ-45). Już po upływie dwóch lat (1993 r.) szerokość przenoszonego przez okablowanie pasma częstotliwości wzrosła sześciokrotnie, czego efektem było pojawienie się na rynku okablowania kategorii 5 - podstawowej dla przenoszenia sygnałów do 100 MHz. A zapotrzebowanie na przepływność w sieci nadal będzie rosło - proporcjonalnie do wzrostu szybkości przetwarzania przyłączonych procesorów (przyjmuje się, że 1 MIPS procesora generuje ruch w sieci około 1 Gb/s).

Standardy definiujące cechy poszczególnych kategorii były ustalane w czasie, gdy wpływ interferencji elektromagnetycznej EMI (Electromagnetic Interference) był jeszcze do pominięcia - problemy bowiem z radiacją nieekranowanej pary kabli UTP zaczynają się dopiero od częstotliwości wyższych niż 30 MHz. W stosowanych wtedy powszechnie sieciach LAN o przepływności 10 Mb/s (Ethernet) czy 16 Mb/s (Token Ring) zwykłe skręcanie przewodów (skrętki) dawało wystarczającą odporność na interferencję elektromagnetyczną EMI.

Obecnie, gdy podstawowa przepływność w torach kablowych wynosi już 100 Mb/s i stopniowo zbliża się do (a nawet przekracza) 1 Gb/s, podatność na interferencję EMI oraz lokalna emisja zakłóceń elektromagnetycznych przez kabel miedziany nabiera zasadniczego znaczenia. Standardowa skrętka nieekranowana UTP (Unshielded Twisted Pair) dla tych częstotliwości pracy przestaje już wystarczać. Przykładem niech będzie sieć ATM 155 Mb/s, realizująca przez okablowanie kategorii 5 transmisję, dla której wymagane pasmo przenoszenia (przy zastosowaniu kodowania NRZ) wynosi 78 MHz - pasmo trudne do osiągnięcia przy zwykłym nieekranowanym okablowaniu skrętkowym UTP, z zachowaniem odpowiednich parametrów kompatybilności EMC (Electromagnetic Compatibility). Jednym z wielu możliwych rozwiązań jest stosowanie kabli ekranowanych różnego typu: ekranowanych STP (Shielded Twisted Pair), podwójnie ekranowanych S-STP (Screened STP), foliowanych FTP (Foiled Twisted Pair) oraz foliowanych z ekranem S-FTP (Screened FTP), także innych rozwiązań fabrycznych (rys. 2).

            Niedawno przeprowadzone przez Alcatel Cabling Systems badania porównawcze pokazały, że w identycznych warunkach testowych i przy jednakowych sygnałach wejściowych odporność kabli foliowanych FTP na zakłócenia wzajemne jest o 40 dB wyższa niż zwykłych kabli nieekranowanych UTP. Oznacza to, że kabel FTP osiąga 100 razy mniejszą radiację niż kabel UTP i absorbuje 100 razy mniej zakłóceń z otaczającego środowiska. Jeszcze lepsze wyniki uzyskuje się za pośrednictwem kabli podwójnie ekranowanych S-FTP, w których każda para jest foliowana oddzielnie, a cały kabel dodatkowo ekranowany oplotem. Ekranowanie chroni bowiem kabel zarówno przed emisją interferencyjną EMI, jak i przed immisją - zabezpieczając w ten sposób przenoszone kablem informacje. Koszt produkcji takich kabli - łącznie z ich instalacją - jest jednakże o około 50 proc. wyższy.

Pomimo że zdania na temat ekranowania kabli dla wyższych przepływności w sieciach LAN są nadal podzielone - nawet wśród największych producentów - intensywnie prowadzone badania przez wiele laboratoriów nad uzyskaniem przepływności powyżej 100 Mb/s w kablach wykonanych z nieekranowanej skrętki UTP są bardzo obiecujące.

Standardy:

      Z praktycznego punktu widzenia standardy okablowania strukturalnego są niezbędne, aby uzyskać kompatybilność przyłączanych do sieci urządzeń pochodzących od różnych producentów. Wśród obecnie obowiązujących wyróżnia się trzy podstawowe grupy norm okablowania:

• amerykańskie EIA/TIA 568(568A, 568B), definiujące wymagania wobec systemów do kategorii 5 (100 MHz). W ramach tej normy istnieje też szereg specyfikacji pomocniczych, takich jak: TSB 36 (kable 100 ohm), TSB 40 (złącza RJ-45), TSB 53 (kabel ekranowany 150 ohm) i inne;
• międzynarodowe ISO 11801, określające wymagania systemu z podziałem okablowania według klas aplikacji: A, B, C i D (do 100 MHz - klasa D), z najnowszą propozycją rozszerzenia o klasy E i F. Normy te definiują szczegółowo kable symetryczne (100 ohm, 120 ohm, 150 ohm) z ekranem i bez, także światłowodowe z grup 62,5/125 µm i 50/125 µm;
• europejskie EN 50173 (EN 50174) wzorowane na normach ISO dla klas aplikacji od A do D (oraz E i F).

Potrzeba zmian:

          Przyspieszone wdrażanie nowych technologii przekazu o podwyższonych szybkościach transmisji (ATM - 155 Mb/s, ATM - 622 Mb/s, Gigabit Ethernet, ATM - 1,2 Gb/s) wymusiło wprowadzenie szeregu modyfikacji do istniejących norm dotyczących okablowania strukturalnego w pasmie 100 MHz, modyfikacji znajdujących się nadal w trakcie uzgodnień, ponieważ proces normalizacyjny standardów okablowania przebiega raczej powoli (obowiązujące normy okablowania strukturalnego powstały jeszcze w 1995 r.).

Dzisiaj istnieje wiele zastosowań praktycznych, potrzebujących dużych szybkości przesyłania informacji, przekraczających znormalizowane przepływności 100 Mb/s deklarowane w kategorii 5. Należą do nich:

• sieci pamięci masowych SAN o wysokiej wydajności przekazu (Fiber Channel, Firewire P1394 - sięgające 1 Gb/s);
• korzystanie z multimediów (tekst, głos, dźwięk, obraz) dostarczanych w jednym kanale telekomunikacyjnym (przez ATM od 155 Mb/s do 2,5 Gb/s lub przez Gigabit Ethernet);
• dystrybucja obrazów wysokiej rozdzielczości (wideo i CATV), także rozpoznawanie i opracowywanie tych obrazów (medycyna, nauka, CAD/CAM, badania naukowe);
•  zdecentralizowane opracowywanie danych, multitasking, aplikacje CD czy publikacje elektroniczne).

Kategorie a klasy:

           Podział na kategorie okablowania umożliwia rozróżnienie wymagań na pasmo przenoszenia - potrzebnych przez poszczególne elementy transmisji tworzące system okablowania - bez odnoszenia się do aplikacji. Obecnie używane systemy okablowania strukturalnego, wzorowane na amerykańskich standardach (EIA/TIA 568A, 568B), są realizowane najczęściej na elementach standardu podstawowego kategorii 5 (kable, komponenty), działające na częstotliwości do 100 MHz. W związku z pojawianiem się w ostatnich latach coraz szybszego sprzętu transmisji w 1997 r. podjęto próby podwyższenia standardu kategorii 5, w rezultacie czego powstały kolejne, nowe kategorie kabli: rozszerzona kategoria 5e (enhanced) o lepszych parametrach, lecz o tym samym pasmie 100 MHz, kategoria 6 (250 MHz) oraz kategoria 7 (600 MHz).

          Klasyfikacje według kategorii stopniowo ustępują miejsca międzynarodowej klasyfikacji według klas okablowania, o podobnych parametrach, ale lepiej charakteryzujących przydatność łączy do aplikacji. Współczesne europejskie (EN 50173) i międzynarodowe (ICO 11801) normy dotyczą wymagań na okablowania strukturalne, za pomocą których można realizować odpowiednie aplikacje, są ujęte w klasach od A do F, czyli do maksymalnej częstotliwości przekazu 600 MHz (klasa F). W odróżnieniu od kategorii nowa definicja klas okablowania określa wymagania, jakie musi spełnić kompletne łącze transmisyjne zbudowane z kabli oraz osprzętu transmisyjnego, niezbędne do realizacji konkretnych aplikacji. Dotychczas zdefiniowany zestaw klas aplikacji obejmuje:

Klasa A - realizacja usług telefonicznych z pasmem częstotliwości do 100 kHz;

 Klasa B - okablowanie dla aplikacji głosowych i usług terminalowych z pasmem częstotliwości do 1 MHz;

Klasa C (kategoria 3) - typowe techniki sieci lokalnych LAN wykorzystujące pasmo częstotliwości do 16 MHz;

Klasa D (kategoria 5) - dedykowana dla szybkich sieci lokalnych, obejmuje aplikacje wykorzystujące pasmo częstotliwości do 100 MHz. W rozszerzonej klasie D (dawna kategoria 5e, 1998 r.) - przy zachowaniu pasma częstotliwości 100 MHz - zaostrzono wymagania na niektóre parametry i zdefiniowano szereg nowych (PSNEXT, PSACR, ELFEXT, PSELFEXT);

Klasa E (kategoria 6) - projekt stanowiący najnowsze (1999 r.) rozszerzenie ISO/IEC11801/ TIA obejmuje okablowanie, którego parametry są określane do częstotliwości 250 MHz (dla aplikacji wymagających pasma 200 MHz). Przewiduje się zatwierdzenie standardu w 2000 r. łącznie z implementacją gigabitowego Ethernetu (4x250 MHz = 1 GHz) i transmisji ATM 622 Mb/s. Niestety modyfikacja złączy RJ-45 dla tej klasy aplikacji nie jest jeszcze rozwiązana ostatecznie, gdyż wymaga zagwarantowania kompatybilności wstecznej (zgodności z wcześniejszymi rozwiązaniami) oraz uzyskania powtarzalnych parametrów przy wyższych częstotliwościach przekazu;

Klasa F (kategoria 7) - projekt (1999 r.) dla aplikacji wykorzystujących pasmo do 600 MHz. Różni się ona od poprzednich klas stosowaniem kabli typu S-STP (zwykle każda para w ekranie plus ekran obejmujący cztery pary) łączonych ekranowanymi złączami, także żyłami miedzianymi o zwiększonej średnicy. Dla tej klasy okablowania będzie możliwa realizacja aplikacji potrzebujących systemów transmisyjnych z szybkościami znacznie przekraczającymi 1 Gb/s. 

        Oddzielną klasę zastosowań stanowi okablowanie światłowodowe, nadal intensywnie rozwijane przez wiele firm telekomunikacyjnych, pomimo że w zastosowaniach lokalnych jest to rozwiązanie najdroższe (gdyż nie zapewnia bezpośredniej współpracy z konwencjonalnymi telefonami, a układy konwersji są jeszcze zbyt drogie). W specyfikacji wyszczególniono światłowody wielomodowe 50/125 i 62,5/125 µm dla sieci LAN z propozycją standaryzacji złącza optycznegoSFF (Small Form Factor) o małych gabarytach. Należy wyraźnie zaznaczyć, że uzyskanie konkretnej klasy okablowania wymaga stosowania komponentów odpowiednich kategorii we wszystkich odcinkach sieci wpływających na parametry łącza. Do tej pory brak oficjalnych propozycji - ze strony organów standaryzujących - odnośnie typów złączy (moduł, gniazdo, wtyk, sposób instalacji) zapewniających parametry okablowania miedzianego klasy F.

Dwie szkoły kabli miedzianych:

       Wśród producentów okablowania strukturalnego i komponentów do tych rozwiązań dominują dwie tendencje: podwyższanie jakości okablowania miedzianego przez stosowanie kabli foliowanych typu FTP lub ulepszanie parametrów kabli nieekranowanych typu UTP. rys.5

Wysoką odporność na zakłócenia interferencyjne w swoich produktach kablowych uzyskał Alcatel Cabling Systems, wprowadzając nową generację kabli (dual foil) z ekranem w postaci podwójnej folii. W kablach FTP z pojedynczą folią interferencje elektromagnetyczne EMI są największe w miejscu, w którym folia jest zamykana, i w ten sposób istnieje możliwość upływu pola elektromagnetycznego na zewnątrz kabla. Zastosowanie podwójnej folii skutecznie przeciwdziała temu zjawisku: interferencje najpierw muszą pokonać nieszczelność pierwszej folii, a następnie - znacznie już osłabione - pokonać szczeliny folii zewnętrznej. Uzyskane w ten sposób wyniki są około 10 razy lepsze niż w zwykłych kablach z pojedynczą folią .

Typowa konfiguracja okablowania obejmuje bezhalogenowe (odporne na ogień) kable foliowane typu S-FTP z czterema indywidualnie foliowanymi parami, wspólnie ekranowanymi drugą folią aluminiową oraz dodatkowo zewnętrznym oplotem miedzianym. Taka konstrukcja kabla zapewnia pasmo do 250 MHz dla każdej pojedynczej skrętki w kablu, czyli łącznie pasmo o szerokości 1 GHz (ATM 155 Mb/s, ATM 622 Mb/s, Ethernet 1 Gb/s). Oczywiście pod warunkiem dopracowania pozostałych komponentów okablowania strukturalnego (złącza, przyłącza, gniazda i profile). Najnowsza wersja kabla miedzianego UTP w tym systemie ma zapewniać dodatni parametr ACR jeszcze przy częstotliwości 444 MHz, a przesłuch zbliżny NEXT przy częstotliwości 100 MHz nie mniejszy niż 54,3 dB. Taka wielkość parametru jest trzykrotnie lepsza od wymagań stawianych standardowym rozwiązaniom okablowania kategorii 6 (klasa E). Kabel spełniający takie wymagania nadaje się do tworzenia szerokopasmowych aplikacji, takich jak: Gigabit Ethernet, ATM 1,2 Gb/s lub do jednoczesnego przekazu 77 kanałów telewizji (łącznie 550 MHz).

Rozszerzona kontrola:

        Za szybkim rozwojem bazy telekomunikacyjnej nie nadążały, niestety, przenośne testery kabli, co było główną przyczyną uniemożliwiającą właściwą ocenę tak wykonanego okablowania. Brak możliwości sprawdzenia instalacji - tworzonych w niekontrolowany sposób z elementów kategorii 3, 4 i 5 - w zasadniczy sposób wpływał na jakość i uzyskiwanie odpowiedniej kategorii instalacji okablowania w tamtych latach. Wiele z tych wątpliwości pozostało do dzisiaj. Od 1995 r., gdy pojawiły się pierwsze przenośne - ale dokładne - przyrządy pomiarowe do sprawdzania systemów okablowania 100 MHz (wg międzynarodowych, amerykańskich czy europejskich standardów), przestał wreszcie istnieć problemem poprawności tworzenia i kontroli kategorii okablowania. A parametrów do mierzenia jest wiele. Nowe systemy okablowania strukturalnego, tworzone obecnie prawie wyłącznie w oparciu o kategorię 5 lub wyższą, muszą spełniać wiele szczegółowych parametrów, ujmujących: długość połączenia, rezystancję każdej pary, pojemność pary, impedancję pary, straty odbiciowe (Return Loss), opóźnienie (czas propagacji sygnału), prawidłowość połączeń (Wire Map), tłumienność w pasmie 1-100 MHz - określaną dla każdej pary oddzielnie, przesłuch zbliżny w pasmie 1-100 MHz oznaczany jako NEXT (Near-End Crosstalk) i PS NEXT (Power Sum NEXT) dla transmisji wieloparowych, przesłuch zdalny EL FEXT (Equal Level Far-End Crosstalk) i PS FEXT (Power Sum Equal FEXT) oraz jeden z najważniejszych współczynników ACR (Attenuation to Crosstalk Ratio) - świadczący o jakości sygnału po stronie odbiorczej.

Przyspieszone wdrażanie nowych technologii przekazu o podwyższonych szybkościach transmisji (ATM - 155 Mb/s, ATM - 622 Mb/s, Gigabit Ethernet, ATM - 1,2 Gb/s, ATM - 2,4 Gb/s) wymusiło wprowadzenie modyfikacji do norm dotyczących okablowania strukturalnego pasma 100 MHz (kategoria 5, klasa D). Pomimo faktu, że powstają one z około dziesięcioletnim wyprzedzeniem, życie pokazało, że nie nadążają za nowymi technologiami przekazu szerokopasmowego. Ponadto, aby zakwalifikować połączenia przez okablowanie strukturalne do właściwej kategorii (5, 5e oraz 6, 7) lub klasy (D, E, F), wszystkie elementy wchodzące w skład toru połączeniowego muszą być tej samej (lub odpowiednio wyższej) kategorii. Dotyczy to w szczególności kabli przyłączeniowych, złączy, paneli krosowych oraz samej skrętki czteroparowej i sposobu jej instalacji. Brak spełnienia wymagań odpowiedniej klasy nawet dla jednego ze stosowanych elementów w konfekcjonowaniu pełnego łącza powoduje automatycznie obniżenie kategorii do klasy najgorszego elementu używanego w sieci.

Zalecenia nowej generacji:

         Różne spekulacje na temat wprowadzania kolejnych kategorii (klas) okablowania znalazły oficjalne potwierdzenie w ogłoszonych (wrzesień 1997) w propozycjach ISO/IEC, których formalne opublikowanie przewiduje się na 2000 r. Według tych propozycji do tej pory uzgodnione cechy tworzenia okablowania dla następnej generacji objęły następujące zalecenia:

• parametry pracy nowych klas okablowania muszą być znacznie lepsze niż dotychczasowe parametry klasy D (kategoria 5);
• do oznaczania kolejnych klas zastosowano sekwencyjny system nazewnictwa (kategorie 5, 6, 7; klasa D, E, F);
• każde nowe okablowanie musi spełniać istniejące warunki okablowania klasy D (kategorie 5);
• nowe okablowanie musi zapewniać kompatybilność wsteczną w stosunku do dotychczas stosowanych złączy o konstrukcji modułowej (RJ-45);
• współpracujące ze sobą w ramach jednej instalacji elementy kategorii 5 i 6 muszą zapewniać parametry pracy przynajmniej na poziomie kategorii 5;
• winna być zapewniona możliwość zbudowania topologii sieci o długości minimum 100 m (przy użyciu najwyżej 4 złączy);
• częstotliwość, przy której parametr ACR wynosi zero, powinna zostać zwiększona o 25 proc. w celu zapewnienia możliwości wykorzystania przyszłych układów elektronicznych (typu DSP).

             Do najbardziej istotnych zmian należy kontrola parametru tłumieniowego ACR w funkcji częstotliwości, definiowanego jako różnica liczbowa (w dB) między przesłuchem zbliżnym NEXT a tłumieniem przesyłanego sygnału. Ten bardzo istotny parametr - zmienny w funkcji częstotliwości - określa odstęp sygnału użytecznego od szumów w kablu i winien mieć zawsze wartość dodatnią w rozpatrywanym pasmie (typowo nie mniej niż +10 dB w całym zakresie pasma przenoszenia). Im większa jego dodatnia wielkość, tym jakość okablowania jest bardziej wiarygodna do transmisji sygnałów, a wewnętrzne interferencje w kablu mniejsze. A niestety zdarza się w praktyce tak, iż pomimo deklarowanych przez producenta danych o odpowiednio wysokiej kategorii okablowania parametr ACR zbliża się do zera lub uzyskuje wartość ujemną w rozpatrywanym przedziale częstotliwości - przez co transmitowany sygnał przestaje być użyteczny, a całe okablowanie nie spełnia przypisanej mu klasy. Rygorystyczne egzekwowanie parametru ACR w pełnym zakresie częstotliwości deklarowanego pasma staje się obecnie podstawowym elementem kontroli wymaganej klasy okablowania.

Ekranowanie okablowania:

         Podstawową funkcją systemu uziemień urządzeń komunikacyjnych jest ochrona ludzi przed przepięciami i prądem, niebezpiecznymi dla człowieka. Zadaniem ekranowania okablowania jest unikanie zarówno szkodliwych emisji do środowiska, jak i zakłóceń toru transmisyjnego. Wprawdzie właściwe ekranowanie zwiększa możliwość uzyskiwania większych przepływności w kablu, ale w najnowszych rozwiązaniach okablowania strukturalnego stosuje się również inne sposoby zwiększania szybkości działania aplikacji klienta. Ekranowane i podwójnie ekranowane kable telekomunikacyjne stosowane w okablowaniu strukturalnym stanowią nadal najlepsze rozwiązanie bezpiecznego transportu danych w sieciach teleinformatycznych. Pozostają jednak problemy związane z ekranowaniem i uziemianiem całego systemu telekomunikacyjnego pod kątem jego kompatybilności elektromagnetycznej EMC (Electromagnetic Compatibility). Powszechnie obowiązująca od lat zasada uziemiania dużych systemów komputerowych - czyli zawierających elementy aktywne - w jednym miejscu, także słuszna w okablowaniu strukturalnym, nie zawsze jednak znajduje zastosowanie w praktyce.

             Inaczej niż w dużych systemach z przetwarzaniem scentralizowanym, gdzie uziemienie oraz ekranowanie można i należy wykonać w jednym centralnym punkcie zasilania całego systemu za pomocą odpowiednio krótkich przewodów, w systemach z przetwarzaniem rozproszonym - a takim jawi się okablowanie strukturalne SOS (system okablowania strukturalnego) - sposób i wykonanie ekranowania nie są tak oczywiste. Zwłaszcza że częstotliwości przekazów w okablowaniu strukturalnym zbliżają się szybko do granicy 1 GHz (600 MHz) i stosowanie zbyt długich odcinków ekranu okablowania bądź niewłaściwy sposób jego ekranowania przynosi dokładnie odwrotny efekt, czyli emisję sygnałów zamiast ochrony kabla przed zakłóceniami. W obydwu przypadkach należy wyraźnie odróżnić uziemienie ochronne systemu, związane z dostarczaniem energii elektrycznej do poszczególnych stanowisk pracy, od ekranowania kabli połączeniowych i urządzeń komunikacyjnych dla zapewnienia właściwych warunków transmisji.

           Uziemienie powinno chronić ludzi i urządzenia przed niebezpiecznymi dla nich przepięciami i prądem. Ekranowanie ma natomiast na celu wyeliminowanie zakłóceń - także toru transmisyjnego - oraz ograniczenie szkodliwych emisji elektromagnetycznych EMI (Electromagnetic Interference) do otaczającego środowiska. Podczas gdy zasady uziemiania urządzeń stacjonarnych są od lat niezmienne i rygorystycznie przestrzegane niezależnie od rozproszenia systemu komputerowego - gdyż dotyczą bezpieczeństwa i ochrony zdrowia pracowników obsługujących system - wymagania na ekranowanie okablowania komunikacyjnego nie są już tak jednoznaczne. Wprawdzie negatywne oddziaływanie instalacji elektrycznej na sieć komputerową w obszarze okablowania poziomego SOS można zmniejszyć przez wzajemną ich separację przegrodami listwowymi (za pomocą oddzielnych kanalizacji dla przewodów elektrycznych i kabli transmisyjnych), niemniej wpływ ten nadal istnieje i nie może być pomijany przy projektowaniu instalacji okablowania strukturalnego.

Uziemianie ekranu:
         Ekran kabla komunikacyjnego powinien zapewnić ochronę przed zewnętrznymi zakłóceniami o niskiej i wysokiej częstotliwości na całej trasie transportu informacji. Dlatego najlepszym miedzianym medium transportowym dla transmisji o dużej szybkości są kable podwójnie ekranowane (oddzielnie każda para, a następnie cały kabel) folią aluminiową lub dodatkowym ekranem miedzianym w postaci szczelnego oplotu. Taki system ekranowania może okazać się niezbędny nawet przy niewielkich transmitowanych szybkościach w kablu, zwłaszcza jeśli znajduje się bezpośrednio w środowisku o wysokim poziomie zewnętrznych zakłóceń elektromagnetycznych EMI. Jakość zastosowanego ekranu ocenia się głównie według jego impedancji przejścia (impedancji wzdłuż kabla): im niższa wartość impedancji przejścia, tym lepsze ekranowanie i osiągane parametry kompatybilności EMC. Nie jest to jednak jedyny warunek dobrego zabezpieczenia się przed zakłóceniami. Łączna efektywność ekranowania SOS zależy bowiem jednocześnie od bardzo wielu innych czynników, takich jak: rodzaju materiału, z którego wykonany jest ekran, grubości ekranu, szczelności połączeń ekranowania, typu i częstotliwości pola zakłócającego, maksymalnej szybkości pracy, zachowania odległości między źródłem zakłóceń a ekranem, sposobu uziemienia, zakończenia i nieciągłości ekranu, a także integralności kabla (całkowite ekranowanie obudowy przyłączy interfejsowych). Uwzględnienie tych wszystkich czynników jest niezwykle trudne, ale umożliwia spełnienie wysoko postawionych wymagań kompatybilności EMC dla współczesnych sieci komputerowych o dużych przepływnościach i wymaga od projektantów oraz producentów równoczesnych działań w kilku kierunkach. Wśród tych wymagań poczesne miejsce zajmują: maksymalna symetryzacja linii przesyłowej (aż do zupełnego braku potrzeby ekranowania kabla), skuteczne ekranowanie okablowania wraz w komponentami przyłączeniowymi, co zawsze poprawia parametry EMC, oraz stosowanie odpowiednich elementów filtracji toru przesyłowego (adaptery i baluny).

       Zgodnie z zaleceniami ekrany kabli transmisyjnych w okablowaniu SOS winny być bezwzględnie przyziemione do izolowanej głównej szyny uziemiającej, znajdującej się w centralnym punkcie dystrybucyjnym lub piętrowym punkcie rozdzielczym, a każda z izolowanych szyn uziemiających musi być połączona gwiaździście oddzielnym przewodem z systemem uziemienia budynku typu kratownica. Odizolowanie szyny od pozostałych elementów metalowych jest konieczne w celu uniknięcia powstawania szkodliwych pętli uziemiających. Z tych samych również powodów izolowana szyna uziemiająca nie może być połączona bezpośrednio ani z uziemieniem ochronnym urządzenia, ani z jakimkolwiek systemem uziemienia odbioru energii elektrycznej, takim jak: klimatyzacja, wentylacja czy oświetlenie. Jednostronne uziemienie ekranów okablowania poziomego SOS na konkretnym piętrze budynku inteligentnego, z szyną szafy dystrybucyjnej, chociaż jest najlepszym sposobem ekranowania dla małych i średnich szybkości transmisji (pod warunkiem kontynuacji ekranu wzdłuż toru transmisyjnego), nie jest niestety zawsze poprawnym dla wysokich częstotliwości pracy, a w praktyce wręcz niekiedy szkodliwym. Zgodnie bowiem z wymaganiami kompatybilności EMC dla wyższych częstotliwości pracy (powyżej 1 MHz), czyli we współczesnych systemach transmisji, ekran linii transmisyjnej nie powinien być uziemiony jednostronnie, ale w dwóch niezakłóconych punktach po obydwu stronach kabla łączącego szafę dystrybucyjną z urządzeniem końcowym. Oznacza to również, że ekran długiego kabla transmisyjnego należy uziemiać (także w urządzeniach końcowych) do podobnej szyny jak w szafie dystrybucyjnej i taką sytuacją dopuszczają również zalecenia.       

        Dotyczy to oczywiście jedynie niezakłóconych punktów uziemiających, czyli o różnicy potencjału nie większej niż 1 V napięcia skutecznego - akceptowanego przez wszystkie typy nadawczo-odbiorczych układów interfejsowych dla linii transmisyjnych. Większa różnica potencjałów oznacza nieprawidłowe zasilanie energetyczne urządzeń i szaf dystrybucyjnych (za małe przekroje, niewłaściwe złącza elektryczne, wzrost rezystancji z powodu starzenia się elektrycznych elementów stykowych), niepoprawnie wykonane uziemienie ochronne sprzętu telekomunikacyjnego i urządzeń komputerowych bądź źle poprowadzoną instalację energetyczną, powodującą powstawanie prądów lub pętli błądzących, i winno być usunięte w pierwszej kolejności. Błędnie rozprowadzona instalacja energetyczna, czyli niewłaściwy podział sekcji zasilania energią elektryczną urządzeń, jest główną przyczyną powstawania okresowych bądź przypadkowych zakłóceń w sieciach okablowania strukturalnego.

Dodatkowe trudności powstają, gdy brak ciągłości ekranu wzdłuż kabla lub w przyłączach (z niepełnym ekranem - ekranowanie jednostronne - czyli jedynie z jednej strony kabla). Może wtedy powstać bardzo groźna sytuacja całkowitego braku uziemienia otuliny ekranowej, co z reguły objawia się niedopuszczalnie wysokim generowaniem zakłóceń w trakcie działania systemu, całkowicie uniemożliwiającym transmisję sygnałów przez sieć SOS o wysokiej przepływności. Podobna sytuacja powstaje w razie nieciągłości ekranu na skutek uszkodzenia płaszcza, zmian temperatury, korozji czy niefachowego montażu zwiększającego impedancję, co w praktyce oznacza, że zawsze lepiej mieć za dużo punktów uziemień ekranu okablowania, niż mieć ich za mało. Zgubny wpływ na skuteczność ekranowania mogą mieć również wszelkie uziemienia o długości około l/4 fali podstawowej lub maksymalnej częstotliwości pracy, a także pozostawianie zbędnych odgałęzień metalicznych o zbliżonych wymiarach.

Pomimo wielu doświadczeń praktycznych nadal brak spisanego kodeksu postępowania przy budowie sieci, gwarantującego poprawne działanie każdej sieci SOS. Wymiernym wskaźnikiem skracającym czas uruchomienia okablowania strukturalnego pozostaje więc solidny montaż złączy i ekranów zgodny z projektem okablowania, wielokrotne przyziemianie ekranowania kablowego w punktach o znanym i niezakłóconym potencjale, zapobieganie wibracjom złączy i ekranów, rygorystyczne stosowanie wszystkich elementów wymaganej klasy okablowania (nie niższych!) oraz zachowanie zasad rozprowadzania kabli w odpowiednich korytkach listwowych. O długotrwałej jakości okablowania strukturalnego SOS, mającej służyć przez wiele lat eksploatacji, decyduje bowiem poprawność wykonania i trwałość instalacji użytych komponentów sieci.

Rozszerzanie przepływności kabla:

           W ciągu ostatnich 10 lat szybkość przesyłania danych w kablach miedzianych zwiększała się stopniowo, osiągając kolejno 10 Mb/s, 100 Mb/s i 1000 Mb/s, a obecnie trwają badania i postępują procesy standaryzacji jeszcze większej przepływności w sieciach LAN, sięgającej już 10 Gb/s w lokalnych torach światłowodowych. Wzrost wydajności systemów okablowania miedzianego do przepływności 1 Gb/s (Ethernet) w poszczególnych klasach okablowania strukturalnego jest jedynie pośrednio związany z szerokością pasma przenoszenia w kablu wieloparowym zawierającym dwie lub cztery pary skrętek (Tabela 1). Pasmo przenoszenia medium miedzianego jest bowiem zdefiniowane i mierzone w zakresie częstotliwości, niezależnie od dostarczanych za pomocą tego kabla aplikacji użytkowych.

         W systemach okablowania, przeznaczonych do różnych aplikacji o podwyższonej przepływności, zakresy mierzonych częstotliwości wynoszą odpowiednio: 1-100 MHz (klasa D, kat. 5), 1-250 MHz (klasa E, kat. 6) i 1-600 MHz (klasa F, kat. 7). Pomimo że pasmo przenoszenia ma wpływ na szybkość przesyłania danych w konkretnym systemie okablowania zależności te są bardziej skomplikowane, niż pozornie się to wydaje. Na przykład w systemie okablowania kategorii 5 (klasa D), mierzonym w zakresie 1-100 MHz, użytkowa wartość pasma przenoszenia - dla której parametr ACR (Attenuation to Crosstalk Ratio) nie spada poniżej 8-10 dB - wynosi około 80 MHz. A jednak w takim pasmie można przesyłać sygnały cyfrowe z przepływnością 100 Mb/s (standard Ethernet 100Base-TX) lub 155 Mb/s (standard 155 ATM), a nawet w pewnych okolicznościach można osiągać przepływność 1 Gb/s (standard Ethernet 1000Base-T) w sieciach LAN. Jak to jest możliwe?

      Pomocą w zrozumieniu tego pozornego paradoksu jest tabela 1, w której przedstawiono przykłady wymagań na minimalną szerokość pasma dla kilku wybranych sposobów realizacji protokołów LAN, stosowanych w okablowaniu strukturalnym. Okazuje się, że wszystko zależy od przyjętego sposobu kodowania, w jakim są prezentowane dane w konkretnym medium transmisyjnym - którym jest kabel miedziany. Patrząc na tabelę można przy okazji zauważyć również, że im bardziej skomplikowany jest system kodowania danych w medium transportowym, tym mniejsze są szerokości pasma potrzebne w miedzianym torze kablowym, a rosną wymagania w stosunku do istotnego parametru ACR - uwzględniającego stosunek sygnału do szumu w funkcji częstotliwości. Należy też zauważyć, że do prowadzenia dupleksowej transmisji o maksymalnej przepływności 1 Gb/s przez okablowanie miedziane potrzebne są już cztery pary przewodów oraz znaczna poprawa współczynnika SNR (Signal to Noise Ratio), aby osiągnąć zadowalający wskaźnik niezawodności BER (Bit Error Rate) podczas transmisji informacji przez sieć. Poniżej przedstawiono kilka praktycznych rozwiązań prezentujących trendy i kierunki rozwoju okablowania strukturalnego w sieciach LAN.

Żródło informacji: NetWorld